Construction
BOQ คืออะไร? วิธีทำ Bill of Quantities สำหรับงานก่อสร้าง
BOQ (Bill of Quantities) = เอกสารแจกแจงปริมาณงานก่อสร้าง — ถอดจากแบบจริง คิดราคาทุกรายการ ใช้ประมูล ทำสัญญา และเบิกงวดงาน
BOQ ใช้ทำอะไร?
ถอดปริมาณวัสดุจากแบบก่อสร้าง (Quantity Takeoff)
ประมาณราคางานก่อสร้างอย่างละเอียด
เอกสารแนบสัญญาจ้าง — ฐานเปรียบเทียบราคาผู้รับเหมา
เบิกงวดงาน (Payment Certificate) ตามผลงานจริง
Definition
BOQ คืออะไร?
ทำความเข้าใจก่อนเริ่มถอดแบบ
BOQ (Bill of Quantities)หรือ "ใบแจ้งปริมาณงาน" คือเอกสารที่แจกแจงรายการงานก่อสร้างทุกรายการ พร้อมปริมาณ หน่วยนับ ราคาต่อหน่วย และจำนวนเงิน ถอดมาจากแบบก่อสร้าง (Construction Drawings) จริง
BOQ เป็นมาตรฐานสากลที่ใช้ในอุตสาหกรรมก่อสร้างทั่วโลก อ้างอิง Standard Method of Measurement (SMM) ที่กำหนดวิธีวัดปริมาณงานแต่ละประเภท ในไทยมักอ้างอิงแนวทางจาก วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) และ กรมบัญชีกลาง สำหรับงานราชการ
สำหรับงานราชการ ราคากลางอ้างอิงจาก คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ กรมบัญชีกลางตาม พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 — cgd.go.th
Structure
โครงสร้างตาราง BOQ มีอะไรบ้าง?
6 คอลัมน์มาตรฐานที่ BOQ ทุกชิ้นต้องมี
| คอลัมน์ | คำอธิบาย |
|---|---|
| ลำดับ (Item No.) | ลำดับรายการงาน |
| รายละเอียดงาน (Description) | คำอธิบายงานหรือวัสดุ เช่น คอนกรีตเสาเข็ม |
| หน่วย (Unit) | หน่วยนับ เช่น ตร.ม., ลบ.ม., ตัน, จุด, เมตร |
| ปริมาณ (Quantity) | ปริมาณที่ถอดจากแบบก่อสร้าง |
| ราคาต่อหน่วย (Unit Rate) | ราคาวัสดุ + ค่าแรง + กำไร ต่อหน่วย |
| จำนวนเงิน (Amount) | ปริมาณ × ราคาต่อหน่วย |
Categories
หมวดงาน BOQ ที่ใช้บ่อย
การแบ่งหมวดงานอ้างอิงแนวทาง วสท. และมาตรฐาน SMM
งานเสาเข็ม
เสาเข็มตอก, เสาเข็มเจาะ, ทดสอบ
งานโครงสร้าง
ฐานราก, เสา, คาน, พื้น, บันได
งานสถาปัตยกรรม
ก่ออิฐ, ฉาบปูน, ปูกระเบื้อง, ทาสี
งานระบบสุขาภิบาล
ท่อน้ำประปา, ท่อระบายน้ำ, สุขภัณฑ์
งานระบบไฟฟ้า
สายไฟ, เบรกเกอร์, ตู้ MDB, โคมไฟ
งานระบบปรับอากาศ
เครื่องปรับอากาศ, ท่อน้ำยา, ระบบระบายอากาศ
งานภูมิสถาปัตยกรรม
ปลูกต้นไม้, ทางเดิน, ระบบรดน้ำ
How To
5 ขั้นตอนทำ BOQ จากแบบก่อสร้าง
ตั้งแต่อ่านแบบจนถึงรวมยอดส่งเสนอราคา
ศึกษาแบบก่อสร้าง
อ่านแบบสถาปัตยกรรม, โครงสร้าง, งานระบบ ให้ครบทุกแผ่น เข้าใจ scope งานทั้งหมดก่อนเริ่มถอดแบบ
แบ่งหมวดงาน (Work Breakdown)
แบ่งงานออกเป็นหมวดตามมาตรฐาน เช่น งานเสาเข็ม, งานโครงสร้าง, งานสถาปัตยกรรม, งานระบบ ฯลฯ
ถอดปริมาณ (Quantity Takeoff)
คำนวณปริมาณวัสดุและแรงงานจากแบบ เช่น ปริมาตรคอนกรีต (ลบ.ม.), พื้นที่ปูกระเบื้อง (ตร.ม.), น้ำหนักเหล็ก (กก.)
ใส่ราคาต่อหน่วย (Unit Rate)
กำหนดราคาวัสดุ + ค่าแรง + กำไร ต่อหน่วย อ้างอิงราคาตลาดหรือราคากลางของกรมบัญชีกลาง
รวมยอดและตรวจสอบ
คำนวณ Amount = Quantity × Unit Rate ทุกรายการ รวมยอดทุกหมวด บวกค่าดำเนินการ (OH&P) และ Contingency แล้วตรวจสอบความสมเหตุสมผล
Example
ตัวอย่าง BOQ งานบ้านพักอาศัย
ตัดมาจากหมวดงานโครงสร้างเพื่อแสดงรูปแบบตาราง
| # | รายละเอียด | หน่วย | ปริมาณ | ราคา/หน่วย | จำนวนเงิน |
|---|---|---|---|---|---|
| 2.1 | คอนกรีตเสา 240 ksc | ลบ.ม. | 8.50 | 4,200 | 35,700 |
| 2.2 | เหล็กเสริมเสา DB16 | กก. | 1,620 | 28 | 45,360 |
| 2.3 | ไม้แบบเสา | ตร.ม. | 85 | 450 | 38,250 |
| 2.4 | คอนกรีตคาน 240 ksc | ลบ.ม. | 12.30 | 4,200 | 51,660 |
| 2.5 | เหล็กเสริมคาน DB12 | กก. | 2,400 | 28 | 67,200 |
| รวมหมวดงานโครงสร้าง | 238,170 | ||||
* ตัวเลขเป็นตัวอย่างเพื่อสาธิตรูปแบบ ราคาจริงขึ้นกับพื้นที่และช่วงเวลา
References
แหล่งอ้างอิง
มาตรฐานและแหล่งข้อมูลที่ใช้ในบทความนี้
- Standard Method of Measurement (SMM) — Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS), UK — มาตรฐานสากลสำหรับการวัดปริมาณงานก่อสร้าง
- วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) — แนวทางการแบ่งหมวดงานก่อสร้าง (eit.or.th)
- อัตราราคางานต่อหน่วย — คณะกรรมการราคากลางและขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการ กรมบัญชีกลาง (cgd.go.th)
- พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 — กำหนดหลักเกณฑ์ราคากลางงานก่อสร้างราชการ
- กรมโยธาธิการและผังเมือง — มาตรฐานงานก่อสร้าง (dpt.go.th)
- New Rules of Measurement (NRM) — RICS, UK — มาตรฐาน Cost Estimating, Cost Planning, และ Quantity Measurement
- สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ — แนวทางจัดสเปคงานสถาปัตยกรรม (asa.or.th)
- Thai Building Control Act B.E. 2522 (พ.ร.บ. ควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522) — กำหนดมาตรฐานอาคาร
- MasterFormat — Construction Specifications Institute (CSI) — ระบบจัดหมวดหมู่งานก่อสร้างมาตรฐาน (USA-origin, ใช้สากล)
- UniFormat — CSI/ASTM E1557 — ระบบจัดหมวดตามระบบอาคาร (Elemental classification)
FAQ
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง BOQ
คำตอบกระชับสำหรับผู้รับเหมาและเจ้าของโปรเจกต์
BOQ กับ Estimate (ประมาณราคา) ต่างกันอย่างไร?
+
Estimate คือการประมาณราคาคร่าวๆ ก่อนมีแบบก่อสร้าง อาจใช้ราคาต่อตารางเมตร ส่วน BOQ คือการถอดปริมาณจริงจากแบบก่อสร้างแล้วคำนวณราคาอย่างละเอียดทุกรายการ BOQ มีความแม่นยำสูงกว่าและใช้เป็นเอกสารประกอบสัญญาก่อสร้าง
ราคาต่อหน่วยใน BOQ ใช้ราคาอะไร?
+
มักอ้างอิงจาก 3 แหล่ง: (1) ราคากลางจากกรมบัญชีกลางสำหรับงานราชการ, (2) ราคาตลาดจากร้านวัสดุก่อสร้าง, (3) ราคาจากประสบการณ์ผู้รับเหมาที่เคยทำงานประเภทเดียวกัน
BOQ ใช้ในขั้นตอนไหนของโปรเจกต์?
+
ใช้ตั้งแต่ขั้นประมูล (เปรียบเทียบราคาผู้รับเหมา), ทำสัญญา (เอกสารแนบสัญญาจ้างก่อสร้าง), ระหว่างก่อสร้าง (ขอเบิกงวดงาน/วัดผลงาน), จนถึงปิดโปรเจกต์ (ตรวจรับงาน)
ค่าดำเนินการ (OH&P) ใน BOQ คิดเท่าไหร่?
+
ปกติอยู่ที่ 15-25% ของมูลค่างาน แบ่งเป็น Overhead (ค่าบริหาร, ค่าสำนักงานสนาม, ค่าประกัน, ค่าธรรมเนียม, ค่าทดสอบ ฯลฯ) และ Profit (กำไร) สัดส่วนขึ้นอยู่กับขนาดโปรเจกต์และความเสี่ยง
Contingency คืออะไร?
+
Contingency คือค่าเผื่อความไม่แน่นอน มักคิด 5-10% ของมูลค่างานทั้งหมด ใช้รองรับงานที่อาจเพิ่มหรือเปลี่ยนแปลงระหว่างก่อสร้าง เช่น สภาพดิน, แบบที่ต้องปรับ, ราคาวัสดุขึ้น
Satang ช่วยทำ BOQ อย่างไร?
+
โมดูลก่อสร้างของ Satang ช่วยสร้าง BOQ แบบมีหมวดงาน คำนวณราคาอัตโนมัติ แปลง BOQ เป็นใบเสนอราคา (QT) ได้เลย แล้วติดตามเบิกงวดงานแต่ละงวด — เริ่มใช้ฟรีที่ satangplus.com/setup
Related
อ่านต่อที่เกี่ยวข้อง
เชื่อม BOQ ไปยังใบเสนอราคา การจัดซื้อ และเอกสารเก็บเงิน
ทำ BOQ เป็นระบบ ติดตามงวดงานได้จริง
โมดูลก่อสร้างของ Satang สร้าง BOQ แบบมีหมวดงาน แปลงเป็นใบเสนอราคาได้เลย แล้วเบิกงวดงานตามผลงานจริง — เริ่มใช้ฟรี ไม่ต้องผูกบัตร