Business Documents
ใบแจ้งหนี้ vs ใบกำกับภาษี — ออกอะไร เมื่อไหร่ อย่างไร
เจ้าของธุรกิจจำนวนมากสับสนว่าต้องออก Invoice หรือ Tax Invoice ออกผิดมีโทษ ออกถูกได้เครดิตภาษี — อ่านครบจบที่นี่
Key Differences
ใบแจ้งหนี้ (Invoice) = เรียกเก็บเงิน ไม่มีผลภาษี
ใบกำกับภาษี (Tax Invoice) = หลักฐาน VAT ตามกฎหมาย
ใบเสร็จรับเงิน = ยืนยันรับชำระ (บังคับ ≥ 100 บาท)
ออกใบกำกับภาษีเท็จ = โทษจำคุก + ปรับ (มาตรา 90/4)
Comparison
เอกสารทางธุรกิจ 4 แบบ ต่างกันอย่างไร?
ใบเสนอราคา → ใบแจ้งหนี้ → ใบกำกับภาษี → ใบเสร็จรับเงิน
| เอกสาร | ออกเมื่อไหร่ | วัตถุประสงค์ | สถานะทางกฎหมาย |
|---|---|---|---|
| ใบเสนอราคา (Quotation) | ก่อนตกลงซื้อขาย | เสนอราคาสินค้า/บริการ เงื่อนไข และระยะเวลา | ไม่มีผลทางภาษี — เป็นเอกสารทางการค้า |
| ใบแจ้งหนี้ (Invoice) | หลังส่งสินค้า/ให้บริการ | เรียกเก็บเงินจากลูกค้า | ไม่มีผลทาง VAT — ใช้เก็บเงินเท่านั้น |
| ใบกำกับภาษี (Tax Invoice) | ณ จุดส่งมอบสินค้า/บริการ | หลักฐานเครดิตภาษี VAT ซื้อ-ขาย | บังคับตาม มาตรา 86 สำหรับผู้จด VAT |
| ใบเสร็จรับเงิน (Receipt) | เมื่อรับชำระเงิน | ยืนยันว่าได้รับเงินแล้ว | บังคับตาม มาตรา 105 ทวิ (ออกเมื่อรับเงิน ≥ 100 บาท) |
Tax Invoice
7 รายการที่ใบกำกับภาษีต้องมี
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 86/4 — ขาดข้อใดข้อหนึ่ง ถือว่าไม่สมบูรณ์
คำว่า "ใบกำกับภาษี"
ต้องเห็นชัดเจน
ชื่อ ที่อยู่ เลข 13 หลัก ของผู้ออก
ผู้ขายสินค้า/ให้บริการ
ชื่อ ที่อยู่ ของผู้ซื้อ
ถ้าเป็นนิติบุคคล เพิ่มเลข 13 หลัก
หมายเลขลำดับใบกำกับภาษี
Running number ต่อเนื่อง
ชื่อ ชนิด ปริมาณ มูลค่า สินค้า/บริการ
รายละเอียดครบ
จำนวน VAT แยกจากมูลค่า
แยกให้เห็นชัดว่าเป็นค่า VAT เท่าไหร่
วัน เดือน ปี ที่ออก
ต้องตรงกับวันที่ส่งมอบ
อ้างอิง: ประมวลรัษฎากร มาตรา 86/4, กรมสรรพากร rd.go.th/english/6043.html Section 6. Tax Invoice
Common Mistakes
ข้อผิดพลาดที่ SME ทำบ่อยเรื่องเอกสาร
ป้องกันไว้ดีกว่าแก้ทีหลัง
❌ ออกใบแจ้งหนี้แทนใบกำกับภาษี
ผลกระทบ: ลูกค้าที่จด VAT เอาไปเครดิตภาษีซื้อไม่ได้ อาจสูญเสียลูกค้า
✅ แก้ไข: ถ้าจด VAT แล้วต้องออก "ใบกำกับภาษี" พร้อมข้อมูลครบ 7 รายการ
❌ ใบกำกับภาษีไม่มี Running Number
ผลกระทบ: ถือเป็นใบกำกับภาษีที่ไม่สมบูรณ์ ผู้ซื้อเอาไปเครดิตไม่ได้
✅ แก้ไข: ต้องมีเลขลำดับต่อเนื่อง เช่น INV-2026-0001 (มาตรา 86/4)
❌ ออกใบกำกับภาษีวันที่ไม่ตรงจริง (ย้อนหลัง/ล่วงหน้า)
ผลกระทบ: เป็นความผิดฐานออกใบกำกับภาษีเท็จ มาตรา 90/4(3) โทษปรับ + จำคุก
✅ แก้ไข: ออกใบกำกับภาษีในวันที่ส่งมอบสินค้าหรือได้รับชำระค่าบริการ
❌ ไม่ออกใบเสร็จรับเงินเมื่อรับเกิน 100 บาท
ผลกระทบ: ผิดมาตรา 105 ทวิ ปรับไม่เกิน 500 บาท ต่อครั้ง
✅ แก้ไข: ทุกครั้งที่รับเงิน ≥ 100 บาท ต้องออกใบเสร็จรับเงิน (หรือใบกำกับภาษี/ใบเสร็จรับเงินรวมเป็นฉบับเดียวกัน)
How To
5 ขั้นตอนออกใบกำกับภาษีที่ถูกต้อง
ทำตามนี้รับรองไม่มีปัญหากับสรรพากร
เลือกประเภทเอกสาร
ถ้าจด VAT → ออกใบกำกับภาษี / ถ้าไม่ได้จด VAT → ออกใบแจ้งหนี้ + ใบเสร็จรับเงิน
กรอกข้อมูลผู้ซื้อ-ผู้ขาย
ระบุชื่อ ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 13 หลักให้ครบ ถ้าเป็นสำนักงานใหญ่ ระบุ "สำนักงานใหญ่" ถ้าเป็นสาขาให้ระบุรหัสสาขา
ระบุรายการสินค้า/บริการ
เขียนรายละเอียด ปริมาณ ราคาต่อหน่วย มูลค่ารวม และจำนวน VAT แยกจากมูลค่า (สำหรับใบกำกับภาษี)
ใส่เลขลำดับเอกสาร
ใช้ Running Number ต่อเนื่อง ตรวจสอบได้ ไม่ข้ามเลข ไม่ซ้ำ ไม่ย้อนหลัง
ตรวจสอบก่อนส่ง
เช็คข้อมูลครบ 7 รายการ, วันที่ถูกต้อง, ราคารวม VAT ถูกต้อง, แล้วส่งต้นฉบับให้ผู้ซื้อ เก็บสำเนาไว้
References
แหล่งอ้างอิง
กฎหมายและแหล่งข้อมูลที่ใช้ในบทความนี้
- ประมวลรัษฎากร มาตรา 86 — หน้าที่ของผู้ประกอบการจดทะเบียนในการออกใบกำกับภาษี (rd.go.th/315.html)
- มาตรา 86/4 — รายการที่ต้องมีในใบกำกับภาษีเต็มรูป (7 รายการ)
- มาตรา 86/5 — ใบกำกับภาษีอย่างย่อ (Abbreviated Tax Invoice) สำหรับค้าปลีก
- มาตรา 86/6 — เงื่อนไขการขออนุมัติใช้ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
- มาตรา 86/9 — ใบเพิ่มหนี้ (Debit Note) เมื่อมีเหตุทำให้มูลค่าเพิ่มขึ้น
- มาตรา 86/10 — ใบลดหนี้ (Credit Note) เมื่อมีเหตุทำให้มูลค่าลดลง
- มาตรา 86/13 — ห้ามออกใบกำกับภาษีโดยไม่มีสิทธิ (โทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี)
- มาตรา 87/3 — การเก็บรักษาใบกำกับภาษี 5 ปี
- มาตรา 90/4 — โทษการออกใบกำกับภาษีเท็จ
- มาตรา 105 ทวิ — หน้าที่ออกใบเสร็จรับเงินเมื่อรับชำระ ≥ 100 บาท
- Revenue Department: VAT & SBT (rd.go.th/english/6043.html)
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เรื่อง ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ — eFiling (etax.rd.go.th)
FAQ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษี
คำตอบกระชับ อ้างอิงกฎหมายจริง
ไม่ได้จด VAT ออกใบแจ้งหนี้ได้ไหม?
+
ออกได้ ใบแจ้งหนี้ (Invoice) เป็นเอกสารทางการค้าที่ใช้เรียกเก็บเงิน ไม่เกี่ยวกับการจด VAT แต่ห้ามเขียนคำว่า "ใบกำกับภาษี" หรือระบุจำนวน VAT เด็ดขาด เพราะจะเป็นความผิดฐานออกใบกำกับภาษีโดยไม่มีสิทธิ (มาตรา 86/13, โทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี)
ใบกำกับภาษีแบบย่อ (Abbreviated Tax Invoice) คืออะไร?
+
ตามมาตรา 86/6 ผู้ประกอบการค้าปลีกที่ขายสินค้าให้ผู้บริโภคโดยตรง สามารถขอใช้ใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ ซึ่งไม่ต้องระบุชื่อ-ที่อยู่ผู้ซื้อ แต่ต้องมีข้อมูลอื่นครบ และต้องได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากร
ออกใบกำกับภาษีผิด แก้ไขอย่างไร?
+
ห้ามแก้ไขข้อความในใบกำกับภาษี ต้องยกเลิกฉบับเดิม (ขีดคร่อม เขียน "ยกเลิก" เก็บไว้ทั้ง 2 ชุด) แล้วออกฉบับใหม่ ถ้าเป็นการลดราคาหรือคืนสินค้า ต้องออกใบลดหนี้ (Credit Note) ตามมาตรา 86/10 ถ้าราคาเพิ่มต้องออกใบเพิ่มหนี้ (Debit Note) ตามมาตรา 86/9
ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice) ออกได้ไหม?
+
ออกได้ ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม ฉบับที่ 15 กำหนดให้ออกใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ได้ ต้องลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Digital Signature) ตามที่กรมสรรพากรกำหนด — ดู etax.rd.go.th
ต้องเก็บใบกำกับภาษีไว้กี่ปี?
+
ต้องเก็บ 5 ปีนับจากวันยื่นแบบ (มาตรา 87/3) ทั้งฝั่งผู้ออก (สำเนา) และฝั่งผู้ซื้อ (ต้นฉบับ) ถ้าเก็บอิเล็กทรอนิกส์ต้องเก็บในรูปแบบที่สามารถเรียกดูได้ตลอดเวลา
Satang ช่วยออกเอกสารอย่างไร?
+
Satang ออกใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ ได้ครบ มี Running Number อัตโนมัติ คำนวณ VAT/WHT ให้ ข้อมูลครบตาม มาตรา 86/4 — เริ่มใช้ฟรีที่ satangplus.com/setup
Related
อ่านต่อที่เกี่ยวข้อง
เชื่อมเอกสารขายไปเรื่อง VAT, WHT และเครื่องมือตรวจเอกสาร
ออกเอกสารถูกต้อง ครบทุกแบบ ในที่เดียว
Satang ออกใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน ใบลดหนี้ ใบเพิ่มหนี้ ครบตามกฎหมาย พร้อม Running Number และ VAT/WHT อัตโนมัติ — เริ่มใช้ฟรี ไม่ต้องผูกบัตร